Persian Irfan literary Texts
text: no vowel symbols / original
النوبة الثالثة « کشف الاسرار و عدة الابرار »
9 التوبة دهم 4
p.167

قوله تعالی : « انّما الصّدقات للفقراءِ ... » الآیة. ای هرگز روزی دلت همراه درد فقری نابوده و در همه عمر یک ساعت یعقوب وار در بیت الاحزان فقر نانشسته. ای هرگز روزی صفات خود را بنعت فقر در منجنیق مجاهدت نانهاده و هرگز یک لحظه در غار غربت و حال مسکنت در متابعت حبیب و صدیق، جان فدا نا کرده، گمان بردی که بی آنکه امروز شربت فقر چشی و لباس ریاضت پوشی، فردا با فقراءِ صحابه و مردان راه فقر منازل علییین بُری، گمانت خطاست و تدبیرت ناراست. ایشان بر آن فقر خویش هزار بار عاشق‌تر از آن بودند که تو بر خواجگی خویش. عبد الرحمن عوف مهتری بود از مهتران صحابه امّا جمال فقر از وی روی پوشیده بود. روزی بحضرت مصطفی در آمد و سعد معاذ درویش صحابه آنجا حاضر بود، از عبد الرحمن سخنی بیامد که آن درویش دلتنگ گشت و رنجور شد. پس از آن عبد الرحمن یک نیمهٴ مال خویش فدای آن رنج دل وی میکرد و وی می نپزیرفت. رسول خدا گفت : یا سعد چرا نمیپذیری؟ گفت : یا رسول الله گوهر فقر عزیزتر از آنست که بکلّی

p.168

دنیا بتوان فروخت. صد سال آفتاب از مشرق بر آید و بمغرب فرو شود تا عارفی را بحکم عنایت ازلی دیدهٴ آن دهند که جمال فقر ببیند و عزّ فقر بشناسد، دردی باید که آن درد او را با طلب آشنا گرداند و این طلب نه چون طلب دیگر چیزهاست و این درد نه چون دیگر دردها که از بخار لقمهٴ حرام از سر معده پدید آید، درد دین و دیدار این طلب از طبقهٴ جگر آزاد مردان خیزد و عزّ فقر که در دلهای طالبان پدید آید بقدر درد پدید آید، هر آن دلی که آن پردردتر و سوخته‌تر بود عزّ فقر در آن بیشتر بماند. مصطفی دنیا برو عرضه کردند نه پسندید گفت : « مالی و للّدنیا »، عقبی برو عرضه کردند درو ننگرید، او را گفتند : « ما زاغ البصر و ماطغی »، فقرا را پیش دیده و دل وی در آوردند خواست تا ازیشان بر گردد و ننگرد، ربّ العزّه او را وا آن نگذاشت و فرمود او را تا نظر بایشان داشت گفت : « و لاتعد عیناک عنهم » یا سیّد چشم از ایشان بر مدار و بدوام نظر ایشانرا گرامی دار، یا سید من که خداوندم در دل ایشان می نگرم ؛ ننگری بدو که من پیوسته بدو می نگرم.

گفته‌اند که فقر بر سه رتبت است : اوّل حاجت، دوم فقر، سوّم مسکنت. خداوند حاجت سر بدنیا فرو آورد تا دنیا سدّ فقر وی کند، و خداوند فقر دل بدنیا ندهد امّا بعقبی گراید و با نعیم بهشت بیاساید و خداوند مسکنت جز مولی نخواهد، نه ناز خواهد نه نعمت بلکه راز ولی نعمت. مصطفی ص مسکنت خواست گفت : « اللّهم احینی مسکیناً و امتنی مسکیناً و احشرنی فی زمرة المساکین » و از فقر استعاذت خواست گفت : « اعوذ بک من الفقر » یعنی ــ که صاحب فقر هنوز از حظوظ در وی بقیّتی مانده فهو ببقیّته عن ربّه محجوب.

پیر طریقت گفت : اینجا سه مقام است : اوّل برقی تافت از آسمان فقر تا ترا آگاه کرد، پس نسیمی دمید از هوای مسکنت تا ترا آشنا کرد، پس دری گشاد از معرفت تا ترا دوست کرد و خلعتی پوشانید تا بستاخ کرد. الهی! آتش یافت با نور شناخت آمیختی و از باغ وصال نسیم قرب انگیختی باران فردا نیت بر گرد بشریّت ریختی، بآتش دوستی آب و گل سوختی تا دیدهٴ عارف را دیدار خود آموختی.

p.169

آنگه در آخر آیت ارباب سهام را ختم کرد بابن السّبیل و ابن السّبیل بر لسان علم اوست که از وطن خویش مفارقت جوید و در ذلّ غربت و رنج سفر، روز بسر آرد و بر ذوق جوانمردان، اوست که از عادات و مألوفات هوای خویش بریده گردد و از خویش و پیوند و جملهٴ خلایق یکبارگی دل بر گیرد، با دلی پر درد و جانی پر حسرت غریب وار کنجی گیرد و بر نوای تحسّر و تحیّر پیوسته می زند که : الهی! همه بتن غریب‌اند و من بجان و دل غریبم همه در سفر غریب‌اند و من در حضر غریبم، الهی! هر بیماری را شفا از طبیب و من بیمار از طبیبم هر کسرا از قسمت بهره‌ای و من بی نصیب‌ام هر دل شده‌ای را یاری و غمگساری است و من بی یار و بی قریبم.

همه شب مردمان در خواب و من بیدار چون باشم

غنوده هر کسی با یار و من بی یار چون باشم

« و منهم الّذین یؤذون النبی ویقولون هواذن » ... الایه. منافقان زبان عداوت دراز کردند خواستند که در شمائل مصطفی عیب جویند آنچه عین کرم بود و امارت فضل و نشان جوانمردی بود بطعن بیرون دادند گفتند : انه لحسنٌ خلقه یسمع مایقال له. مصطفی ص ایشانرا برفور جواب داد گفت : ( المؤمن غرّ کریمٌ و الفاجر خبّ لئیم ) قال الله تعالی : « قل اذن خیرلکم » قیل : من العاقل قالوا : الفطن المتغافل.

قال الشاعر :

و اذالکریم اتیته بخدیعة
فرأیته فیما تروم یسارع
فاعلم بانّک لم تخادع جاهلاً
ان الکریم بفضله متخادعٌ

_