قوله تعالی : « وقال الملك انی اری سبع بقرات سمان » الآیة.... ابتداء بلاء یوسف خوابی بود که از خود حکایت کرد : « انی رأیت احد عشر کوکبا »، و سبب نجات وی هم خوابی بود که ملك مصر دید گفت : « انی اری سبع بقرات سمان » تا بدانی که کارها بتقدیر و تدبیر خداست و درکاررانی و کارسازی یکتاست، هرچند سببها پیداست، اما با سبب بماندن خطاست.

پیر طریقت گفت : سبب ندیدن جهلست اما با سبب بماندن شرك است، از سبب بر گذر تا بمسبب رسی، در سبب مبند تا در خود برسی. عارف را چشم نه بر لوح است نه بر قلم، نه بستهٴ حواست نه اسیر آدم، عطشی دارد دایم هرچند قدحها دارد دمادم، ای مهیمن اکرم، ای مفضل ارحم، یکبار قدح باز گیر تا این بیچاره برزند دم، و گفته اند که یوسف را دو چیز بود بر کمال : یکی حسن خلقت، دیگر علم و فطنت ــ حسن خلقت جمال صورت است و علم و فطنت کمال معنی، پس رب العزه تقدیر چنان کرد که جمال وی سبب بلا گشت و علم وی سبب نجات تا عالمیان بدانند که علم نیکو به از صورت نیکو. وقد قیل فی المثل السائر : العلم یعطی وان یبطی ؛ چون علم رؤیا یوسف را سبب ملك دنیا گشت، چه عجب گر علم صفات مولی عارف را سبب ملك عقبی گردد؟! یقول الله عز و جل « و اذا رأیت ثم رأیت نعیما و ملکا کبیرا ».