p.390
باختزال رود، و در اعمال بریا و تصنّع و در احوال بملاحظت اغیار، ربّ العزه در این خیانتها فروبندد بر مؤمن عارف، روی دل وی با خود گرداند و اورا بهیچ غیری ندهد ور همه فردوس برین باشد، هر كه غارت سلطان غیرت حق گشت اورا پروای هیچ غیر نماند، گفته اند الزّاهد صید الحقّ من الدّنیا و العارف صید الحق من الجنة.
زاهد صید حق است از دنیا بجسته، عارف صید حق است از بهشت بر بوده، دلی بعشق سوخته بمرغ بریان نیاساید، جانی بحق زنده باغیر او نیارامد.
« ولولا دفع الله النّاس بعضهم ببعض » یتجاوز عن الاصاغر لقدر الاكابر و یعفوا عن العوام لاخترام الكرام، و تلك سنّة اجراها الله سبحانه لاستیفاء منازل العبادة و استصفاء مناهل العرفان ولا تحویل لسنّته ولا تبدیل لكریم عارته، وفی بعض الكتب انّ الله عزّوجل یقول : انّی لاهمّ باهل الارض عذابا فاذا نظرت الی عمّار بیوتی والی المتهجدین والی المتحابین فیّ والی المستغفرین بالاسحار صرّفت ذلك عنهم.
« الّذین ان مكّنّاهم فی الارض » الآیة.
اهل تمكین از زمین ایشانند كه ربّ العزه نظام كار عالم در ناصیهٴ ایشان بسته و ایشان هفت گروهند كما روی فی بعض الآثار، انّ قوام الدّنیا بسبعة : بالملوك و الوزراء ونوّا بهم و القضاة والشهود و العلماء و الفقراء، اذا استقام رأیهم ولم یخالفوا اسقی الله بهم الغیث و انبت بد عائهم العشب واحی بهم الارض و كشف بهم البلاء با من الخلق.
معنی آنست كه ربّ العالمین جلّ جلاله تظام کار عالم و آرایش جهان و صلاح كار خلق و معاش بندگان و استقامت ایشان در هفت گروه بسته.
چون این هفت گروه برسنن صواب وبر استقامت روند ودر شرایع دین وامر معروف و نهی منكر متفق باشند و دل با خدا و باخلق راست دارند و مخالفت بخود راه ندهند ربّ العالمین ببر كت همت راست و استقامت رای ایشان از آسمان باران رحمت فرستد و از زمین نبات و نعمت رویاند ودرهای خیر و راحت بر خلق گشاید و بلاها و فتنها بگرداند، اوّل پادشاهانند كه بندگان خدایرا نگهبانند
(۱)
و