قوله تعالی :ــ « الاخلاء یومئذ بعضهم لبعض عدوالاالمتقین » بدان که مستحق دوستی بحقیقت خدا است و بس ، زیرا که جمال بر کمال و جلال بی زوال اوراست ، ذات ازلی و صفات سرمدی اوراست ، و وجود بی غایت وجود بی نهایت اوراست ، علم بی آلت و قدرت بی حیلت اوراست.

بوبکر صّدیق گفت : من ذاق من خالص محبة الله عزوجل ، منعه ذلک مِن طلب الدنیا واوحشه من جمیع البشر.

هر که صفاء محبت حق در دل او منزل کرد ، کدورت طلب دنیا و قبول خلق ، از دل وی رخت برداشت ، اگر کسی را دوست دارد از مخلوقان ، از آن است که وی بحق تعالی تعلقی دارد ، یا از روی دوستی با حق مناسبتی دارد. هر کرا دوستی بود ، بحقیقت سرا و کوی و محلت او ، او را دوست بود. قال الشاعر :

مصراع : مقصود رهی ز کوی تو روی تو بود.

دوستی متقیان و پارسایان از آنست که حق جل جلاله میگوید : ــ « اِنْ اولیاؤه الاالمتقون » دوستی رسول خدا از آنست که خود میفرماید :

احبّونی لحب الله عزوجل، پس منتهی همه دوستیها کمال جمال حضرت الهیت است و الیه الاشارة بقوله : « وانّ الی ربک المنتهی » و نشان محبت آنست که هر مکروه طبیعت و نهاد که از دوست بتو آید آنرا بردیده نهی ، مصطفی (ص) گفت : لخلوف فم الصائم اطیب عندالله من ریح المسک . بوی متغیر از دهن روزه دار عِطر