قوله تعالی : « بسم الله الرحمن الرحیم » در جملهٴ قرآن دو هزار و پانصد و شصت و سه جایگاه نام الله است. و در هیچ جای آن چندان آثار کرم و دلایل فضل و رحمت و تعبیهٴ لطف نیست که در این آیت تسمیت. زیراکه بر اثر او نام رحمن است و رحیم ؛ و امید عاصیان و دست‌آویز مفلسان، نام رحمن و رحیم است. آئین منزل مشتاقان، و انس جان محبان، نام رحمن و رحیم است. تاج صدق بر سر صدیقان، و منشور خاصیت در قبضهٴ خاصگیان، از شرف نام رحمن و رحیم است. علم علم در دست عالمان، و حلهٴ حلم دربر عابدان، از تأثیر نام رحمن و رحیم است. وجد واجدان و سوز عاشقان و شوق مشتاقان از سماع نام رحمن و رحیم است.

در آثار مأثور است که : رب العالمین با موسی کلیم الله گفت : « انا الله الرحمن الرحیم ؛ الکبریاء نعتی، والجبروت صفتی، والدیان اسمی، فمن مثلی؟ ».

قوله تعالی : « اذا جاءک المنافقون » الآیة... روز اول در عهد ازل غواص قدرت را ببحر صلب آدم فرستاد تا گوهرهای شب افروز و شبه‌های سیه رنگ برآورد و بر ساحل وجود نهاد. هم مؤمنان بودند و هم منافقان. چنانکه مؤمنان را بیاورد منافقان را بیاورد، اما مؤمنان را بفضل خود بر صدر عز بساط لطف بداشت، و لامیل . منافقان را بعدل خود در صف نعل زیر سباط (۱) قهر و ذل بداشت، و لاجور. مؤمنان را تاج سعادت و کرامت بر فرق نهاد، نصیب ایشان از کتاب این بود که: « فاستبشروا ببیعکم الذی بایعتم به ». منافقان را بند مذلت و قید اهانت بر پای نهاد. نصیب ایشان از کتاب این آمد که: « قل موتوا بغیظکم » اینست که رب العالمین