قوله تعالی : « بسم الله الرّحمن الرّحیم » « بسم الله » «الّذی خلق الانسان من علق » وابدی الصّباح من الفلق، وانشأ السّموٰات طبقاً فوق طبق. لامغلق لما فتح ولافاتح لما اغلق، اودع ادراک البصر فی الحدق، ورکب الکلام فی اللّسان وانطق. ربّ الضّیاء والشّفق، « واللّیل وما وسق » و « القمر اذا اتّسق ».

نام خداوندی که طوق یادش در رقاب احباب است و اشباح مریدان زیر سطوات عزّش خرابست، بس جگرها که در آتش دوستی او کبابست، بسا عزیزا که بدل می سوزد و بتن در عذابست، بسا مشتاقا که در بادیهٴ طلب در آرزوی قطره‌ای آبست، چون پنداشت که رسید، بدانست که آنچه دید سرابست.

« قل اعوذ بربّ الفلق » « من شرّ ما خلق » راه عامّهٴ بندگان آنستکه پیوسته از شرّ بدان و کید کائدان و حسد حاسدان و بدافتاد جهان استعاذت می کنند بخداوند جهانیان، بحکم ظاهر این سوره. ازینجا گفت مصطفی (ص) : « تعوّ ذوا باللّٰه من جهد البلاء ودرک الشّقاء وسوء القضاء وشماتة الاعداء ». و کان (ص) یقول : « اللهمّ انّی اعوذبک من العجز والکسل والجبن والبخل والهرم وعذاب القبر، اللهمّ انّی اعوذبک من الفقر والقلّة والذّلّة واعوذبک ان اظلم اواظلم واعوذبک من الشّقاق والنّفاق وسوءالاخلاق ».

اینست طریقهٴ عامّهٴ مومنان : ظاهر شریعت بکار داشتن و هنگام بلاء دست در دعا و تضّرع زدن و از حقّ جلّ جلاله عافیت خواستن. امّا راه جوانمردان طریقت و ارباب حقیقت تسلیم و رضاست والیه الاشارة بقوله : « الّا من اتیٰ الله بقلب سلیم » ویقال : دع التّدبیر الی من خلقک تسترح. تدبیر کار با خداوندگار گذار، تصّرف در آفریده آفریدگار