قوله تعالی « یا ایها الناس اعبدوا ربکم » ـ اینت خطاب خطیر و نظام بی نظیر، سخنی پرآفرین و بر دلها شیرین، جانرا پیغام است و دلرا انس، و زبانرا آئین. فرمان بزرگوار از خدای نامدار میگوید ـ بلطف خویش بسزای کرم خویش : « اعبدوا ربکم » بندگان من مرا پرستید و مرا خوانید و مرا دانید، که آفریدگار منم، کردگار نامدار بنده نواز آمرزگار منم، مرا پرستید که جز من معبود نیست، مرا خوانید که جز من مجیب نیست، آفریننده منم چرادیگرانرا می پرستید بخشنده منم چونست که از دیگران می بینید ؟. یقول جل جلاله ـ انا والملاء فی بناء عظیم، اخلق فیعبد غیری و انعم فیشکر غیری. و قال جل و عز ـ « یا ابن آدم انا بدک لازم فاعمل لبدک، کل الناس لک منهم بد و لیس منی بد. » و روی ان اسعد بن زرارة اقام لیلة العقبة فقال « یا رسول اشترط لربک و اشترط لنفسک و اشترط لاصحابک » فقال « اما شرطی لربی فان تعبدوه و لا تشرکوا به شیئا، واما شرطی لنفسی فان تمنعونی مما تمنعون منه انفسکم و اولادکم، و اما شرطی لاصحابی فالمواساة فی ذات ایدیکم » قالوا « فای شییء لنا اذا فعلنا ذلک » قال « لکم الجنة قال « ابسط یدک ابایعک »

« اعبدوا ربکم » ـ گفته اند که این خطاب عوام است که عبادت ایشان بر دیدار نعمت بود و بواسطهٴ تربیت، و آنجا که گفت « اعبدوا الله » خطاب با اهل تخصیص است که عبادت ایشان بر دیدار منعم بود بی واسطهٴ تربیت و بی حظ بشریت. همانست که جای دیگر گفت « یا ایها الناس اتقوا ربکم »، جای دیگر گفت « یا ایها الذین آمنوا اتقوا الله » با خطاب تعمیم « اتقوا ربکم » گفت و با خطاب تخصیص « اتقوا الله. » آن بهشتیانراست و این حضرتیانرا. جنید ازینجا گفت ـ آن روز که در جمع عوام نگرست که از جامع المنصور بیرون میآمدند ـ « هؤلاء حشوا الجنة و للحضرة قوم آخرون. » و در آخر آیت گفت ـ « لعلکم تتقون » ـ این تنبیه است که عبادت الله بنده را بنهایت تقوی رساند، و از نهایت تقوی بنده به بدایت دوستی حق و پیروزی جاودانه رسد. چنانک