قوله تعالی : « و مَن لم یستطِعْ مِنكم طَوْلاً » ـ الآیة ... جلیل است و جبّار خدای جهانیان، كریم و غفّار، نام‌دار، رهی‌دار، مهربان، واحد و اَحَد در نام و نشان، بكرم خویش نوازندهٴ بندگان، بفضل خویش سازندهٴ كار ایشان، پیدا كنندهٴ نور عنایت خویش بر دوستان، و آرایندهٴ دوستان خویش بلباس احسان. خداوندی بخشاینده، و بر بخشودن پاینده، و هر كس را بر خویش نماینده، هر كس را چنانكه سزای اوست، و بقدر و اندازه و روش اوست، و از هر كس آن در خواهد كه در وسع و توان اوست. نه ﺑینی كه مستضعفانِ راه شریعت را چون رخصت نمود بنكاح كنیزك، گفت : اگر از طَول حرّه درمانید، و آروزی نكاح پدید آید، كنیزك را بزنی كنید، و شهوت خویش را مدافعت مكنید، چون نمیتوانید ؛ و سنّت ایشانرا مدد میدهد كه « الدّنیا متاع، و خیر متاع الدّنیا المرأةُ الصّالحة »، و « تزوّجوا الوَدود الوَلودَ، فاِنّی مكاثِرٌ بكمُ الأمم »، « و علیكم بالأبكار فاِنّهنّ اعذبُ افواهاً، وانتقُ ارحاماً، و ارضیٰ بِالیسیر. » نتقُ الرَّحم كثرةُ الولد. یقال : امرأةٌ ناتقٌ، اذا كانت كثیرَةَ الولد.

این خود راه رخصت جویان است كه مستضعفان‌اند، و با خود بر نتاوانند. امّا جوانمردانِ طریقت و مجاهدانِ راه حقیقت، عمل ایشان رنگی دیگر دارد، و عشق ایشان ذوقی دیگر، نهﻋﺬر رخصت اسیشانرا فریبد، نه ﺳﻠﻄﺎن شهوت با ایشان بر تاود، گوئی در شأن ایشان این خبر آمد كه : « یا داود ! حَذِّرْ و أنذِر قومَك قضاءَ الشَّهوات فاِنّ القلوب المعلّقة بشهواتِ الدّنیا، عقولُها عنّی محجوبة »، و مقام حارثه اینجا رسید كه گفت : « عرفت نفسی عن الدّنیا فأسهرتُ لیلی وأظمأتُ نهاری، الحدیث. « والله اعلم بایمانكم بعضُكم مِن بعضٍ » ـ این تعریض است از كفاءت دینی، و اشارت است