قوله تعالی : « اَفَلا یتدبَّرون القرآن » آلایة ـ اظهار عزّت قرآن است، و نشر (١) بساط توقیر كلام خدای جهانست، كلامی كه دلهای عارفانرا شِفا است، اسرار آشنایانرا ضیا است، جانهای دوستانرا غذا است، درد درماندگانرا درمان و دواست، كلامی كه سناء الٰهیّت مطلع قدم اوست، قرآنی كه بتیسیر ربوبیّت تنزّل اوست، یادگاری كه قبَهٴ حفظ حق مأمن اوست، كلامی كه جانها را تذكرت است، و دلها را عدّتست، امروز وسیلت، و فردا را ذخیرتست. مصطفی (ص) گفت : « لو كانَ القرآنُ فی اِهاب مامسَّه النّار »، اگر چنان بودی كه این قرآن در پوستی نهاده بودی، آنرا فردا بنسوختندی. پس چون در دل بنده مؤمن یابند با معرفت ایمان، هم اولیٰ‌تر كه نسوزند. امّا كسی باید كه بقرآن راه جوید، تا قرآن او را بر راه دارد، كه قرآن راه جویان را راهست، و یار خواهانرا یار است، مؤمن كه راه میجوید، او را میراند بزمام حق، در راه صدق، و رسن صواب، بر چراغ هدیٰ، و بدرقهٴ مصطفی ، روی بنجات، وادی بوادی، منزل بمنزل، تا فرود آرد او را در « مقعد صدقٍ عند ملیكٍ مقتدرٍ »، و بیگانه كه راه جوی و بار خواه نیست، لاجرم قرآن او را روشنائی و راه نیست، « ولا یزیدُ الظّالمین الّا خساراً ».

محمد بن اسحق گفت : در خواب نمودند مرا كه قیامت برخاسته بود، و حق