قوله تع : « اولایعلمون ان الله یعلم ما یسرون وما یعلنون » ـ کلام خداوندیست معبود موحدان، پاسخ کنندهٴ خوانندگان، عالم بحال بندگان، دانندهٴ آشکار و نهان، بازخوانندهٴ برگشتگان. یکی را بعبارت صریح بازخواند و پروردگاری خود بر وی عرضه کند گوید ـ « وانیبوا الی ربکم »، یکی را باشارت عزیز خود بخواند و روی دل وی از اغیار بخود گرداند، و خداوندی و پادشاهی خود بر وی عرضه کند و گوید : « اولا یعلمون ان الله یعلم ما یسرون وما یعلنون » . عارفانرا اشارتی کفایت باشد، چون رب العالمین گفت من سرها دانم و بر نهانیها مطلعم ایشان سر خویش از غبار اغیار بیفشاندند هیچ پراکندگی دردل خود راه ندادند، و چون گفت من آشکارا دانم، ایشان در معاملت ظاهر با خلق خدای صدق بجای آوردند، ازینجاست که اهل اشارت گفته اند : ـ « یعلم ما یسرون » امر بالمراقبة بین العبد و بین الحق « وما یعلنون » امر بالصدق فی المعاملة و المحاسبة مع الخلق. و در بعضی کتب خدا است ـ ان لم تعلموا انی اراکم فالخلل فی ایمانکم، و ان علمتم انی أراکم فلم جعلتمونی اهون الناظرین الیکم؟ ـ و نظیر این آیت آنست که رب العزة گفت : ـ « یعلم خائنة الاعین و ما تخفی الصدور » ـ الله نگرستن چشمها بخیانت میداند، و خیانت چشم نگرندگان بتفاوت است از آنک روندگان بتفاوت اند. خیانت چشم متعبدان آنست که در شب تاریک چون وقت مناجات حق باشد در خواب شوند تا انس خلوت بریشان فوت شود. به داود پیغامبر وحی آمد که ـ « یا داود کذب من ادعی محبتی اذا جنه اللیل نام عنی، ألیس کل حبیب یحب خلوة حبیبه ؟. » و خلیل را باین خصلت بستود گفت : ـ