کند: هَلْ مِن سَائلٍ، هَلْ مِنْ دَاعٍ، هَلْ مِنْ مُسْتَغْفرٍ، هَلْ مَنْ تَائب؟
بیت
|
ای کرده به کوی عاشق خویش گذر
8
|
|
استاده و پرسیده و باگشته زدر
9
|
|
عذرِ قدمت چگونه گوید چاکر
10
|
|
در دیده کشد خاکِ قدمهات مگر
|
وَ هُوَ الّذِی یَقْبَلُ التَّوْبةَ عَنْ عِبَادِهِ.
توبه چیست؟
اَلْاَسَفُ عَلَی مَا سَلَفَ، مُدَاوَاةُ السَّقم بِمُقَاسَاةِ النَّدَم، خَلْعُ لِبَاسِ الجفَاء وَ نَشْرُ بسَاطِ الوَفَاء، نارٌ فِی القَلْبِ یلَتهِبُ وَصَدَعٌ فِی الکَبدِ لاَ یَنْشَعِبُ، حُرْقَةٌ بِالخَجل مقْرُوَنَةٌ وَمُهْجَةٌ بالاَسَفِ مَشْحوُنَةٌ، نُحول البَدَنِ وَلُزُومُ الحَزَن بِسُرْعَةِ الدَّمْعةِ لِتَمکُّنِ اللّوْعَةِ.
توبه آتشی است در دل سوزان، و آبی است بر رخساره چکان؛ بادی است از سرِ حسرت وزان، خاکی است بر سرریزان به صفت متظلّمان.
ای درویش!
الطَّاعَةُ لاَ تُسْتَبْدَعُ مِن المُطِیعیِنَ وَکَذَلِکَ الزُّهُد مِنَ الزّاهِدینَ وَاِنَّما العَجَبْ التَّوَبةُ مِنَ العَاصِینَ وَالکَرِیمُ یَقْبَلُ الحَقِیرَ مِمَّن لاَشَی له غَیْرهُ.
وَحُکِیَ اَنَّ بَعْضَ الاَعْرابِ خَرَج قَاصِداً بَعْضَ المُلُوکِ یَسْتَمْنِحهُ فَاسْتَطَابَ المَاء فِی بَعْضِ المنَاهِل فِی الطّرِیقِ فمَلأ مِطْهَرَتَهُ وَحَمَلَهُ اِلَی ذَلِکَ المَلِکُ فلمّا دَخَلَ عَلَیْهِ، قَالَ جِئتُکَ بِشَیءٍ لَیْسَ لاَحَدٍ مِثْلَهْ وَعَرَضَ عَلَیْهِ الماء11 وَقَدْ تَغَیَّرَ بِطُوِل المَکْثِ فَقَالَ لَهُ المَلِکُ اِمْلؤا مِطْهَرَتَهُ دَنَانِر، فَقَالَ لَهُ نُدَماؤهُ فِیهِ، فَقَالَ جَاءنَا الاَعْرابِیّ بِمَالَم یَکُن لَهُ غَیْرُهُ وَلَنَا مِنْ هَذِه الذَّنَانِیرِ غَیْرَمَا اَعْطَیْنَاه فَالْیَدُ لَهُ.
هنوز دست دستِ اوست.
اَلَم یَانِ لِلّذِینَ آمَنُوا اَنْ تُخْشَعَ قُلُوبهُم لذِکْرِ اللهِ.
به حضرتِ ما آی، اگر ترا زلّت به اَوْقار است، ما را مغفرت بی مقدار است.
وَهُوَ الّذِی یَقْبَلُ التّوبةَ عَنْ عِبَادِهِ بشارت است، وَیعفوا عَنِ السیّئات امید وفا کردن به صریح عبارت، وَیعْلَمُ مَا یَفعَلونَ تهدید به اشارت است.
ای درویش12!
اینجا سرّی است که هزار جان اَرزد.
خداوندی که امروز در سرای فنا ترا بلا نمی رساند تا آنگه که بر تخویفِ تَطْمِیع و تأمیل تقدیم نکرد، گمان بری که فردا در سرای عطا و بقا خالداً مُخلّداً ترا بسوزد، هَیْهَات وَکَلاّ، یَعفو عَنِ السّیئات نصیبِ ظالمان، و یَسْنَجِیبُ الّذِین آمَنوا نصیبِ مقتصدان، وَیزِیدُهُم مِنْ فَضْلِه مشربِ سابقان13.
ای جوامرد!
همه توبه ها قبول دارد مگر توبۀ محبّان.
شعر
|
مَنْ ظَلّ عَنْ حُکم الهَوَی تَائباً
|
|
لاَقَبِلَ اللهُ لَهُ تَوبَتَهُ
|
|
رجوت مِن حُکم الهَوی تَوبة
|
|
یَا توبةً اَقْبَحُ مِنْ حَوبتِه
|