از این در سخن ¹ مختصر خواهیم کرد از خوفِ ملالِ دلهای محبّانِ ذو‌الجلال. غفور و شکور چه باشد؟ بزرگ آمرزِ خُردپذیر. و معنی غفور و غفّار و غافر گفته شده است ².

و شَکُور مبالغت است از شاکر /107b/ چنانکه غَفُور مبالغت است از غافر.

بعضی گفته اند: ربّ‌العزّة – جلّ جلاله – شَکُور است به آن معنی که جزا دهد بر شکر بنده. و مثالِ این بسیار است. قال الله تعالی: اللهُ یَستَهزِئ بِهم اَیْ یُجَازِیهِم عَلَی اِستِهزائهِم.

و بعضی گفته اند که معنی شکور آن است که بندگان خود را بسیار ستاید و ثواب دهد بر اندکی طاعت. و این از کمال فضلِ الهی است و لطف پادشاهی ³، که هم او – جلّ جلاله توفیق خدمت داده و هم او – جلّ جلاله – بر خدمتِ اندک مدْحَتِ بسیار کرده. یَا کَرَماً لاَ مَدَی لَهُ، التَّائبُون العَابِدُون. عجب نبود که تو با کمال نقصانِ خود مدح و ثنای او گویی بر امید اُذْکُرُونِی اَذْکُرْکُمْ؛ عجب آن بود که او – جلّ جلاله – با کمال و جلال خود مدح و ثنای تو گوید با آنکه بحرِ بی نیازیِ او موّاج است. دنیا بِقَضِّهَا و ثضِیضِهَا در کار تو کرد و این رقم به حکمِ عدم بر چهرۀ وی کشید که قُلْ مَتَاعُ الدُّنْیَا قَلِیلٌ. و عروس طاعت ترا اگرچه از خِدْرِ توفیقِ او پدید آمده بود به سترِ ⁴ شکر و حُلی و حُلَل ثنای خود بیاراست، گفت در مُحکم کتاب: وَالْذَاکِرِینَ اللهَ کثیراً وَالذَّاکِرَاتِ. خود عمر تو چند است تا ثنای تو چندین بود، لیکن بنده نوازی ⁵ کارِ ماست، چه ماند با تو نکردیم و چه ماند که تو با ما نکردی که من با تو آن